ارتباطات و روابط عمومی

روش پیمایشی:

روشی پر کاربرد در حوزه مطالعات اجتماعی و ارتباطی است و یکی از روش های اصلی تحقیق با تکنیک پرسشنامه مورد توجه پژوهشگران اجتماعی و ارتباطی و سایر رشته های علوم انسانی و حتی پزشکی قرار گرفته است.

در ارتباطات عنصر سوم ارتباط یعنی مخاطب پیام اصلی ترین بسته برای تحقیقات پیمایشی است. مخاطب پژوهی یا شیوه های بهره مندی از پیام های ارتباطی رسانه ها یا میزان رضایت بهره برداران از رسانه و ... عمدتا با روش پیمایشی سازماندهی می شود.

زمینه های تاریخی شکل گیری پیمایش

ذکر سابقه روش پیمایش در جهان دشوار است، مثلا فرمانروایان مصر باستان برای اداره حکومت از سرشماری و روشی مشابه روش پیمایشی بهره می جستند یا در ایران هنگامی که تخت جمشید ساخته می شد، کارفرما به ثبت آمار و اطلاعات مربوط به ویژگی های فردی کارگران شبیه به ثبت اطلاعات در پیمایش عمل می کرد، اما شکل امروزی و جدید آن به سال 1790 م در آمریکا می رسد. مهاجران تازه وارد به آمریکا به دلیل دشواری های سفر طولانی از اروپا به آمریکا و مشکلات بهداشتی پدیدار شده مورد ارزیابی توسط پزشکان در قالب روش پیمایشی قرار می گرفتند. از طرفی دیگر دشواری های اقتصادی باعث شد تا اقتصاددانان از این روش بهره بگیرند.

تا سال 1928 آمریکا 85 موسسه نظرسنجی داشت

سال 1935، جورج گالوپ، موسسه افکار عمومی آمریکا را راه انداخت که به دنبال آن موسسه های کروسلی و فورچون تاسیس شدند.

اولین پیمایش ها در ایران توسط مرکز تحقیقات رادیو و تلویزیون ملی ایران پیش از انقلاب صورت گرفت.

بعد از نقلاب مرکز ملی سنجش افکار، ایسپا و ... بوجود آمدند.

چرا پیمایش می کنیم؟

در اغلب موارد تنها راه بدست آوردن اطلاعات مورد نیاز است و از طرفی آسان تر، کم خرج تر و دقیق تر برای محقق است.

بارزترین نمونه استفاده از پیمایش را زمان انتخابات می بینیم که برای چگونگی درک مردم از نامزدها صورت می گیرد.

اهداف و زمینه های تحقیق پیمایشی

دلایل نظری: بسیاری از زمینه های مورد ارزیابی در تحقیقات معطوف به حیات اجتماعی است و موضوع این تحقیقات مردم هستند و پیمایش روشی است برای ثبت اطلاعات مردمی.

دلایل علمی: در حوزه ارتباطات اجتماعی که مخاطب عنصری مهم در فرایند ارتباط است، شیوه های نفوذ در او از منظر اداره کنندگان رسانه ها بسیار اهمیت دارد.

تعریف روش پیمایش

روش پیمایشی یک روش تحقیق توصیفی_تبیینی غیر تجربی است.

یک روش مفید برای زمانی است که محققان در صددند تا در خصوص یک پدیده که نمی توانند بطور مستقیم آن را مشاهده کنند، اطلاعات را جمع آوری کنند.

روشی معمول در حوزه های سیاست، دولت، بهداشت، علوم اجتماعی، بازاریابی و ارتباطات.

انواع پیمایش

1)      پیمایش توصیفی: به منظور نمایش یا مستند کردن وضعیت یا نگرش های جاری

2)      پیمایش تحلیلی: به منظور توصیف و تبیین این مطلب بکار می رود که چرا وضعیت خاصی وجود دارد.

موضوع های مناسب برای تحقیق پیمایشی

می توان برای هدف های توصیفی، تبیینی و اکتشافی استفاده کرد و بیشتر در مطالعاتی که در آن ها فرد، واحد تحلیل در نظر گرفته می شود.

زمینه های بکار گیری پیمایش در مطالعات اجتماعی

نه مقوله اساسی به شرح زیر وجود دارد:

1)      نگرش ها: اغلبا موضوع پیمایش هستند

2)      تصویر های ذهنی: چیزی که افراد از مقوله های مختلف در ذهن دارند که این تصویر ممکن است تار یا واضح باشد.

3)      تصمیم ها: تا اندازه ای مبتنی بر اطلاعات افرادند.

4)      نیازها: بیشتر رفتارها یا عمل ها هدفشان تحقق یک یا چند نیاز بشری است.

5)      رفتارها: 1- آنچه پاسخ دهندگان انجام می دهند یا نمی دهند 2- جایی که عمل صورت می گیرد 3- مدت عمل 4-تکرار یا استمرار عمل

6)      شیوه زندگی: الگو چیزهایی که مردم انجام می دهند، باور دارند و تصدیق می کنند.

7)      وابستگی ها: تماس ها و تعامل های اجتماعی الب مرکز توجه تحقیقات پیمایشی هستند مثل موقعیت خانوادگی

8)      جمعیت نگاری: عوامل جمعیتی مثل سن، جنس، وضعیت تاهل و .. که در پزوهش پیمایشی به کار می روند.

9)      مخاطب پژوهشی: شناخت عوامل مرتبط با بهره مندی مخاطب از رسانه ها.

مراحل اجرا

1)      انتخاب عنوان: بر مبنای 2دسته نظری و عملی صورت می گیرد.

2)      شناخت موضوع یا مسیله تحقیق: مسیله باید به صورت روشن، دقیق و بر پایه اطلاعات کلی و معلوم پیشین، مطرح گردد

3)      هدف گذاری تحقیق: اهداف باید به شکل اهداف اصلی و فرعی ارایه شوند

4)      تدارک نظری تحقیق: محقق باید به استناد منابع علمی در دسترس مثل کتاب ، مقاله، گزارش و .. و سوابق علمی لازم را برای یاد آوری استواری و صحت پزوهش فراهم کند.

5)      مشخص کردن سوال ها و یا فرضیه های تحقیق: گام های اصلی برای دستیابی به اهداف و پله های صعود.

6)      اطلاعات روش شناختی پژوهش: محقق باید به تعاریف نظری و عملی متغیرها و مفاهیم به کار رفته در سوال ها و یا فرضیه های تحقیق بپردازد.

انتخاب جامعه ی پژوهش و نمونه

1)      نمونه یا جمعیت نمونه: هر جز جامعه کوچکند یا محدود که معرف کل باشد.

2)      نمونه گیری: انتخاب تعدادی محدود از افراد، عناصر و واحدها از یک جامعه مشخص

3)      هدف نمونه گیری: گاهی به دلیل محدودیت های مالی و امکانات یا نیروی انسانی یا در مواردی حجم جامعه خیلی زیاد باشد.

4)      نمونه آماری: مجموع افرادی که از جامعه آماری انتخاب می شوند.

5)      پارامتر: اندازه هایی که ویژگی های جامعه را توصیف می کنند.

6)      آماره: شرح خلاصه ی متغیری معین در یک نمونه

7)      برآورد حجم نمونه: شیوه ها و فرمول های متعددی برای برآورد حجم نمونه وجود دارد.

انواع نمونه گیری

1)      روش طرح نمونه گیری احتمالی: هر فرد جمعیت، شانس یا احتمال برابر یا حداقل معینی برای انتخاب شدن داشته باشد.

2)      روش طرح نمونه گیری نا احتمالی: بر عکس نمونه گیری احتمالی

3)      روش طرح نمونه گیری تلفیقی یا ترکیبی: حاصل تلفیق شیوه احتمالی و نا احتمالی.

مهم ترین شیوه های نمونه گیری احتمالی:

1)      تصادفی ساده

2)      منظم یا سیستماتیک

3)      مطبق یا لایه بندی شده

4)      خوشه ای

5)      خوشه ای چند درجه ای

6)      چند مرحله ای

مهم ترین شیوه های نمونه گیری نا احتمالی:

1)      اتفاقی

2)      سهمیه ای

3)      هدفمند

7)      تهیه پرسشنامه اولیه : 1- تکنیک پرسشنامه  2- پیمایشی مصاحبه

انواع سوال ها

1)      سوال های باز: پاسخگویان با استفاده از زبان و عبارات خاص خود به آن ها پاسخ می دهند

2)      سوال های بسته: یک پاسخ بسته در گزینه های از پیش تعیین شده که به وسیله ی پاسخگویان یا مصاحبه گران درست و مناسب تشخیص داده شده اند، ثبت می شود.

8)      اجرای پرسشنامه اولیه و رفع اشکالات

9)      تکمیل پرسشنامه نهایی و جمع آوری اطلاعات

10)  آموزش پرسشگران: در بسیاری از پیمایش ها به دلیل گستردگی جمعیت پژوهشگر به تنهایی قادر به جمع آوری اطلاعات نیست. در اینجا از توان پرسشگرانی که معمولا دانش آموخته رشته علوم اجتماعی و ارتباطات هستند بهره بگیرند

11)  گردآوری اطلاعات، کنترل و نظارت بر فعالیت پرسشگران

نحوه جمع آوری اطلاعات:

1)      پرسشنامه های پستی

2)      پیمایش های مصاحبه ای

3)      تکمیل پرسشنامه ها از طریق پاسخگویان

4)      تکمیل پرسشنامه از طریق مصاحبه تلفنی

5)      اجرای گروهی پرسشنامه

12)  باز بینی پرشنامه ها، استخراج سوال های باز و کد گذاری آن ها

13)  دسته بندی، آماده سازی و ورود داده ها به نرم افزارهای رایانه ای پردازشگر نظیر spss

14)  توصیف و تحلیل داده ها: بهره گیری از تکنیک های آمار توصیفی و آمار استنباطی

15)  جمع بندی، نتیجه گیری و پیشنهاد ها

16)  تدوین گزارش نهایی

نقاط قوت تحقیق پیمایشی

1)      سهولت و سادگی

2)      برای توصیف ویژگی های جمعیت های بسیار بزرگ سودمند است

3)      انعطاف پذیرند

4)      می توان به سادگی ویژگی های طبیعی یا به پیچیدگی نگرش ها آن ها را طراحی کرد

5)      دارای هزینه معقول نسبت به حجم اطلاعات

6)      گردآوری آسان

7)      مرزهای جرافیایی محدودیتی ایجاد نمی کنند

8)      داده ها اغلب به راحتی قابل دسترسی هستند

9)      باعث پیدایش نوعی اعتماد در میان پژوهشگران به بهره برداری از روش پیمایشی شده است.

نقاط ضعف تحقیق پیمایشی

1)      دارای 30 درصد ضعف اعتبار باری آن قایل هستند

2)      جمله بندی یا ترتیب نادرست سوال ها در پرسشنامه می تواند نتیج تحقیق را دستخوش سوگیری کند

3)      ممکن است پاسخگو به سوال پاسخ اشتباه بدهد

4)      با این روش نمی توانیم همه ابعاد حیات اجتماعی و همه زندگی پاسخگویان را مورد ارزیابی و سنجش قرار دهیم

5)      انعطاف ناپذیر است

6)      گرفتار تصادفی بودن هستند

7)      امکان تاثیر سنجی از طریق این نوع از پژوهش امکان پذیر نیست

8)      پاسخ دهندگان ممکن است به برخی سوالات پاسخ ندهند

9)      پژوهش پیمایشی بسیار پرزحمت و مستلزم برنامه ریزی کامل و اجرای دقیق در تمام مراحل فرایند پژوهش است

10)  پیمایش ها حکم نمی کنند و پاسخ نهایی را نخواهند داشت و پاسخ های پیمایش هیچگاه دقیقا مبین نیستند.

روش تحلیل محتوی

تحلیل محتوی روشی است برای بررسی پیام های ارتباطی: یعنی از زمانی که تحلیل محتوا متولد می شود تا زمانی که در حوزه ارتباطات به توسعه واقعی خودش می رسد

مکاتب تحقیق در ارتباطات

دو مکتب پژوهش در ارتباطات در حال حاضر داریم:

1)      مکتب تحول انگیزی ارتباطات (نگاه رسانه محور)

2)      مکتب جامعه شناسی ارتباطات (نگاه محتوا محور و مخاطب محور پیدا می کند)

روش تحقیق در تحلیل محتوا

روش مسیری است که از یک مبدا تا مقصد طی می شود یعنی آن راهی که محقق از ابتدا تا انتها طی می کند

تفاوت روش و تکنیک:

1)      روش واحد است اما تکنیک ممکن است متعدد باشد مثلا مططضحقق همزمان از 2تکنیک یا ابزار استفاده کند

2)      از ابتدا همواره روش با محقق همراه است اما با تکنیک نه ( یعنی تکنیک موقتی است و رها می شود)

3)      روش نوعی رویکرد و راه است ولی تکنیک وسیله و ابزار است در واقع یک نگاه فنی به روش است

4)      محقق می تواند ادعا کند که تکنیک ندارد چوم بعضی مواقع رهایش می کند اما نمی تواند ادعا کند که روش ندارد

ویژگی های روش تحلیل محتوا به عنوان یک روش علمی

1)      امکان تبیین پدیده ها: روش تحلیل محتوا امکان استدلال منطقی برای برقراری روابط بین پدیده ها را به فرد می دهد

2)      برخورداری از نظم در واقعیات

3)      امکان وارسی عینی واقعیات

4)      حصول علم خاص

اندازه گیری پیام

در تعریف آشکار بودن می گویند:پیام برای اینکه قابل تحلیل شود باید به نشر برسد یا به نحوی با شیوه ها و روال های معمولی انتقال داده بشود.

در شکل تحلیل استنباطی مرتون وارد عمل می شود وی میگوید تحلیل محتوا روشی است برای جمع آوری اطلاعات در مورد واقعیت های اجتماعی تا بتوان از مشخصه های بارز یا ثبت شده؛در مورد شرایط غیر بارز یا مشخصه های ثبت نشده اطلاعاتی کسب کرد؛مثلا درک و فهم شرایط و اوضاع اجتماع از روی کتبی که در یک دهه یا یک دوره منتشر شده اند.

مرتون در آخرین اثر خود عنوان می کند که پیچیده ترین شکل تحلیل محتوا شکل ارتباطی آن است که روشی برای کسب اطلاعات در مورد موضوعات اجتماعی است.به این دلیل تحلیل محتوای ارتباطی به تجربه نزدیک می شود؛ یافته هایش بسیار عینی است و به طور عمده برای مقاصد خاص و در دستگاه های خاص استفاده می شود.این نوع از تحلیل قابلیت پیش بینی دارد.

نحوه ی اجرای تحلیل محتوا

تحلیل محتوای استنباطی روشی است تبیینی که دارای دو سطح نظری و عملی برای اجراست.مدل یا فراگرد تحقیق برای تمامی روش های تبیینی با دو سطح نظری و عملی و ارتباط این دو سطح با یکدیگر به کار می رود.تحلیل محتوا نیز دو سطح نظری و عملی دارد.حقیقت یعنی آگاهی به اضافه هستی.هستی سطح عملی آن است و آگاهی سطح نظری آن.در سطح نظری مستندات بیان می شوند.در سطح عملی اطلاعاتی در باب روش تحقیق فراهم میگردد.دو سطح نظری و عملی به هم متصل می شوند یعنی چارچوب نظری از سطح نظری به یافته ها در سطح عملی اضافه شده ونتیجه گیری حاصل میشود.

نظام اجرایی و عملی

در تحلیل محتوا در مرحله ی ورود نیاز به مطالعه مقدماتی و شناخت محیط است؛این مدل اجرایی ویژگی عینی دارد.در این روش پس از مطالعه ی مقدماتی باید متغیر های تحقیق منابع فهرست و هدف گذاری شوند و پس از طراحی سؤال نوبت به اندازه گیری و بالاخره گردآوری اطلاعات و پردازش و آماده سازی و توصیف و تحلیل می رسد.

بیان اهداف در تحلیل محتوی

برلسون درباره ی جایگاه هدف در تحلیل محتوا می گوید:اگر در یک تحقیق محقق هدف خودش را تعیین نکند ؛مثل ماهی گیری می ماند که برای او قلاب ماهی گیری سبد و طعمه مهیاست ولی نمی داند قرار است قلابش را در چه سیالی بیندازد؛در نتیجه ماهی گیر دست خالی از صید بر میگردد. بعداز مطالعه ی مقدماتی بیان اهداف در واقع شکل اجرایی و عملیاتی کار است.مرحله ی بعد تدارک نظری تحقیق است که جزء دوم سطح نظری است.در تدارک نظری تحقیق یا ادبیات تحقیق نظام دانشگاهی کمتر جنبه های کاربردی دارد.باید ادبیات موضوع مرور شود یا تدارک نظری طرح یا بررسی منابع را انجام داد.اسناد و مدارک تحقیق که در اختیار محقق است ممکن است در اختیار پژوهشگران دیگر نیز باشد اما به گونه ای محقق از آنها استفاده می کند که مقصود خود را دنبال نموده و به نتیجه می رساند.

واحدهای تحلیل در روش تحلیل محتوا

در گونه ای از تقسیم بندی واحد های تحلیل در دو گروه جای می گیرند:طبیعی و غیر طبیعی.نوع اول آنهایی هستند که در تقسیمبندی های موجود علوم رایج اند.مثل واژه در تقسیمات زبانی یا پاراگراف ها.     

تقسیمات رایج یعنی تقسیماتی که به طور مشخص قابل دسترسی هستند.از مهم ترین واحد های تحلیل طبیعی می شود به این موارد اشاره کرد:کلمه ها و نمادها و مضامین و .....   واحدهای تحلیل غیر طبیعی محقق ساخته اند و متناسب با اهداف تحقیق و جامعه ی آماری و حجم نمونه تعیین می شوند.واحد های تحلیل چه طبیعی و چی غیر طبیعی دو دسته هستند:ثبتی و شمارشی. گروه اول دامنه ی بزرگتری نسبت به گروه دوم دارند.در بطن واحد های ثبتی تعیین شده واحد های شمارشی متعددی وجود دارد.

روش جمع آوری اطلاعات در تحلیل محتوا

برای جمع آوری اطلاعات در روش پیمایشی،پرسش نامه به کار می رود؛اینجا از دستورالعمل کدگذاری استفاده می شود که به آن«پرسشنامه ی وارونه یا معکوس»می گویند.سطح تجزیه و تحلیل اطلاعات در صورتی که متغیر ها سبک،موضوع و قالب و مانند آن باشد خرد است اگر از نوع سیاست های سازمانی باشد کلان است.پس از جمع آوری اطلاعات،اگر در اعتبار سنجی هفتاد درصد اعتبار وجود داشته باشد تحلیل محتوا آن را معتبر میداند.

مراحل عملی تحلیل محتوا

برای انجام یک پژوهش عملی با  روش تحلیل محتوا،مراحلی وجود دارد که برای محتوای رسانه ها مانند مطبوعات،تلویزیون،تبلیغات و فیلم ها قابل به کار گیری است.

1-طرح موضوع و تعریف آن(در تعریف موضوع پژوهش باید از مفاهیم یا کلمات   ساده استفاده شود)

2-بیان ضرورت و اهمیت موضوع( باید ضرورت و اهمیت موضوع به لحاظ علمی و عملی بیان گردد.      هرچقدر اهمیت نظری و عملی تحقیق بیشتر باشد،ضرورت انجام آن هم بیشتر خواهد بود.)

3-تشریح فرآیندتاریخی موضوع(در آن محقق به شکل مختصر به وضع موضوع در گذشته و حال و ارایۀ ی دورنمای آن در آینده می پردازد.

4-بیان اهداف(بیان اهداف از سوی محقق از جهتی هدایتگر جریان تحقیق تا انتهای فعالیت است)

5-بررسی منابع و پشتیبانی نظری(در آن محقق با بررسی آثار موجود می تواند متغیر ها و مقولات مورد تحلیل در پژوهش خود را از میان آن آثار گزینش کند.)

6-روش شناسی(در این قسمت محقق به بیان روش تحقیق که تحلیل محتوا است می پردازد.پس از آن تکنیک یا فن مورد استفاده را ذکر می کند.)

7-تشکیل مجموعه ی مورد تحقیق و نمونه گیری(در پژوهش های مرتبط با محتوای ارتباطات جمعی میزان پیام های مربوط غالبا به حدی استکه هرگونه تجزیه و تحلیل را غیرممکن می سازد به همین جهت محققان از میان جمع پیام ها دست به گزینش می زنند و کار تحلیل را با نمونه گیری دنبال می کنند.)

 8-تقسیم مجموعه مورد تحقیق به واحد های مختلف(اولین اقدامی که معمولا برای تجزیه و تحلیل محتوا صورت می گیرد،  تفکیک موارد آماده شده به عناصر مختلف است.این تقسیم بندی به شیوه های گوناگون امکان پذیر است هرچه واحد تحلیل کوچکتر باشد،تجزیه و تحلیل دقیق تر خواهد بود)

9-گردآوری واحد ها در قالب مقوله ها(به منظور نظم بخشیدن به کار تحلیل و قابل درک کردن انبوه واحد های تفکیک شده، محقق آن هارا در قالب مقوله های مشخص دسته بندی می کند.)

10-توصیف و تحلیل یافته ها (در این مرحله برنامه های انتخاب شده یکبار به شکل مقدماتی از سوی تحلیل گر مشاهده یا  شنیده  می شود تا از طریق پژوهشگر یک نوع آمادگی ذهنی در خصوص غعالیت تحلیل کسب کند.پس از بررسی مقدماتی،تحلیل گر با استفاده از دستورالعمل کد گذاری که در آن بر اساس تعاریف نظری و عملی متغیر ها را به ترتیب مشخص ساخته و ارزشی را به لحاظ عددی برای آن ها  مشخص  نموده است و در مقابل هر یک عددی را به عنوان کد اختصاصی داده است؛عملیات کد گذاری را آغاز می کند.)

اشکال تحلیل محتوا

یکی از اَشکال تحلیل محتوا،تحلیل محتوای توصیفی است که ساده ترین شکل تحلیل محتواست.تحلیل محتوای استنباطی ادامه و گسترش تحلیل توصیفی است.استنباط در این مفهوم به این معناست که مشخصه های خاصی از یک متن با مشخصه  های خاصی از مضمون یا وضعیت اجتماعی مرتبط هستند.هدف آن نتیجه گیری از محتوای یک متن یا برنامه در مورد جنبه هایی از واقعیت اجتماعی است.در این نوع تحلیل(تحلیل محتوای استنباطی)تحلیل کیفی به تحلیل کمی اضافه می شود. در تحلیل محتوا از این نوع از تحلیل نیز می توانیم فراتر رویم و به تحلیل محتوای ارتباطی دست یابیم. تحلیل محتوای ارتباطی به روشی اطلاق می شود که تمامی مسیر یک ارتباط واقعی مورد تحلیل قرار می گیرد.در واقع   نه تنهابه متن یا برنامه پرداخته می شود،بلکه ابعاد فرآیندارتباط نیز با علایم کلامی و غیر کلامی  موجود در فرآیند،مورد توجه قرار می گیرند. هدف  تحلیل محتوای ارتباطی دستیابی به نتایجی در مورد فرستنده،تأثیر بر گیرنده و وضعیت  ارتباط بر اساس محتوای یک ارتباط است.

روش تمایز معنایی

از دیگر روش های مورد استفاده در حوزه ی ارتباطات،روش تمایز معنایی است.این روش از روش هایی ایست که درمطالعه ی دیدگاه های پیامگیران رسانه ها و همچنین مطالعات فرهنگی قابلیت بهره برداری بالایی دارد.

جمعیت و نمونه در روش تمایز معنایی

جمعیت نمونه ای تمایز معنایی مثل پیمایش جمعیت بزرگی است.یکی از انتیازات به کارگیری روش تمایز معنایی قابلیت   استفاده در کنار سایر روش های تحقیق از جمله روش پیمایشی است.در واقع با ابزار پرسشنامه براحتی می توان مفاهیم را در انتهای پرسشنامه های پیمایشی مورد سنجش و ارزیابی قرار داد.

مراحل تمایز معنایی

1-تهیه ی فهرستی از مفاهیم متناسب با نظریه راهنمای متغیر مورد سنجش توسط محقق. 2-تعیین ارزش هایی که مورد    تحقیق است و بیان آن ها بعنوان مفاهیم دو قطبی متضاد بر روی یک مقیاس پنج یا هفت سطحی معمولا هشت تا پانزده دسته ازارزش ها برای اندازه گیری مفاهیم کافی است. 3-پرسش از یک نمونه یا گروه منتخب برای ثبت عکس العمل ایشان در خصوص هر مقیاس 4-محاسبه ی متوسط اندازه ها و ترسیم نمودار نیمرخ5-در صورت وجود مفاهیم متعدد،تحلیل پیوندی    مفاهیم.

کاربرد تمایز معنایی

تمایز معنایی، روشی برای اندازه گیری مفاهیم است؛این روش دارای دو کاربرد است. 1-اندازه گیری عینی معنای لغات و مفاهیم   در یک فضای معنایی سه بعدی2-یک روش ساده و متداول و یک مقیاس نگرش در زمینه ی حیطه ی عاطفی عناصر تمایز معنایی

محدودیت های روش تمایز معنایی

محدودیت عمده ای که در این روش وجود دارد قضاوت ذهنی استکه در تفسیر مقیاس هاارایه می گردد.اگرچه از نظر آماری،تفاوت معنی داری بین گروه ها به دست آید؛به دشواری می توان برای این تفاوت توجیه یا تبیین نظری یاکاربردی ارایه کرد.

از روش تمایز معنایی برای مقاصد مختلفی بهره برداری می شود.اگرچه جایگاه مفاهیم در نزد افراد مورد نظر است؛اما   از تمایز معنایی در شناخت تصاویر ذهنی افراد از یک مفهوم یا تصویر نیز استفاده می شود.

روش کیو

امروزه در حوزه ی روش های تحقیق،عمدتا گرایش به روش های ترکیبی با سوابقی خاص است.از جمله این روش ها،    روش کیواست که به «کوانال متد»معروف است و مبدع آن «ویلیام استفنسون» است. کیو ،روشی برای اندازه گیری ذهنیات افراد سرآمد در عرصه های خاص و سنجش جایگاه نظریات در نزد افراد است.

این روش با استفاده از مجموعه ای از کارت ها به نام کارت کیویی که در بر دارنده ی ابعاد واقعیت مورد ارزیابی یا سنجش یا نظریه یا مکتب مورد مطالعه است؛اجرا می شود.روش کیو زمانی ابداع شد که خیلی از تحقیقات انجام شده نمی توانست ابعاد تفکر افراد را اندازه گیری کند،برخی معتقدند که روش کیو دارای وجوه کیفی می باشد به این علت که به مطالعه و بررسی ذهنیات افراد می پردازد. امروزه از روش کیوهم در حوزه ی روانشناسی و هم در حوزه ی ارتباطات استفاده می شود.یکی از علل گستردگی روش کیو در حوزه ی ارتباطات،ارتباطی است که با پیام و هر تعبیری از پیام دارد.   

 روش کیو

روش کیو روشی است ترکیبی که معمولا آن را پیوند بین روش کیفی و روش کمی می دانند.روش کیو کیفی است، از این    جهت که با نمونه گیری های روش کمی سر و کار ندارد. روش کیو،روشی برای گرفتن اطلاعات از افراد خاص مانند سرآمدان فرهنگی، نخبه های سیاسی،افرادنوآور می باشد. روش کیو چون امکان بررسی دیدگاه های مختلف را ندارد و جمعیت بزرگی   را نمی تواند مورد  مطالعه قرار دهد ،عقاید واسطه های اطلاعات را بررسی می کند؛لذا از این جنبه روش کیو یک روش کیفی محسوب می شود. جنبه ی کمی روش کیو همان تحلیل هایی است که بعد از بررسی دیدگاه های افراد به دست می آید.جنبه هایی که از آن به عنوان محاسبات تحلیلی محاسبات تحلیل عاملی استفاده می شود چرا که امتیازات به دست آمده از طریق تحلیل عاملی است.روش    کیو یک نوع مرتب کردن گزاره های باوری افراد است که روی قطعاتی از کارت به نام کارت کیویی انجام میشود.                                                                                                                                     

 اخیرا با وجود پردازشگر های اطلاعاتی توسط کامپیوتر و استفاده از پرسش نامه،سرعت انجام کار افزایش یافته است و مدل  کارت کمتر مورد استفاده قرار میگیرد.امروزه ابزاری به نام پرسش نامه که تکنیک های خاص خود را دارد ، جایگزین مدل کارتی شده است.

کیو به عنوان یک روش اتخاذ شد تا اطلاعات را از لایه های درونی ذهن و باور افراد،بالا بکشد یعنی این روش یک روش شناسایی و عقاید وباور های افراد است که اطلاعات، از جهت مخفی سازی و پنهان کاری از جهات مختلف،قابل کنترل نباشد.آن باور ها از لایه های پایین فکری بالا می آید و افراد نا خواسته اظهار نظر هایی می کنند که به واقعیت نزدیک است.به همین دلیل است که در روش کیو،نمونه ها عمدتا نا احتمالی و هدفمند انتخاب می شوند و حجم بالایی نیز ندارند.

در روش کیو، در عین حال که انتخاب وجود دارد،اما نمونه از بین افرادی انتخاب می شود که عقاید و گرایش خاص دارند.در کیو،  چیدمان تعدادی از گزاره ها که معرف ابعاد فکری،ذهنی و یا باور های فرد در خصوص آن مقوله است، در نظر گرفته  می شود و موافقین، مخالفین و آن هایی که هیچ اتحادی نداشته و نسبت به آن موضوع گرایش صفر دارند به تفکیک هر کدام را جدا،جدا مورد ارزیابی قرار می دهد.

روش شناسی کیو

روش کیو، روشی تحقیقی است که برای رتبه بندی «گویه» های بررسیشده(عبارت،جمله،عکس و خبر)با استفاده از مقیاسی یازده سطحی به کار می رود و همبستگی بین پاسخ های افراد مختلف به این رتبه بنده معطوف می شود.

روش کیو دارای کارکرد و قابلیت های قابل توجهی است به طوری که برای اندازه گیری ذهنیت افراد به عنوان یک روش علمی مورد استفاده قرار می گیرد.با استفاده از این روش می توان پدیده های روانی،اجتماعی،تربیتی،امنیتی و ارتباطی را مطالعه کرد.

مراحل اجرای روش کیو

ماهیت اجرای روش کیو،با ذهنیات و باورهای افراد سروکار دارد.جنبه ای از روان شناسی که در روش کیو مورد توجه و تاکید قرار  می گیرد،افراد با هوشی هستند که کیو با آن ها سروکار دارد.چون نخبه و سر آمد هستند مقوله ی هوش مورد توجه قرار می گیرد بنابراین بعضی از ویژگی ها هوشمندانه از افراد پرسیده می شود. مراحل ابتدایی روش کیو بسیار پر فراز و نشیب و   دشوار است.زیرا حجم سوالات زیاد و مستندات گسترده است،ولی اندازه گیری بسیار راحت بوده و سریع اتفاق می افتد. روش پیمایش مراحل ابتدایی ساده ای دارد،ولی در زمان پردازش با انبوهی از اطلاعات برای توصیف کردن و استفاده از آزمون ها و ....سروکار دارد،اما روش کیو مراحل طراحی ابزار دشواری دارد،ولی پس از سنجش کار بسیار ساده قابل ارایه است.

گزارش نویسی و تدوین روش کیو،مانند روش های تبییتی دارای سطح نظری و عملی است.فرایند پژوهش با هدفگذاری آغاز و با   رویکرد های نظری تداوم یافته مراحل شناسایی شاخص ها و نشانه ها و مولفه ها آغاز می شود. در این مرحله به ساخت مقیاس به کمک آن عبارت و گویه پرداخته می شود تا بتوان بررسی روایی و پایایی مقیاس ساخته شده را انجام داد و ارزیابی نمود که آیا ابعاد مورد نظر را تحت پوشش قرار می دهد یا خیر. ابزار کیو خواسته و نا خواسته تمام تفکر درونی افراد را انفعالی و بدون کنترل بدست می آورد.البته این احتمال وجود دارد که چون کیو باور هایی را از لایه های درونی باوری بیرون می آورد که قبلا نبوده،بنابراین انکار سازی و پنهان کاری تا حدودی صورت می گیرد.

بعد از آن که زمینه ها و ابزار ها آماده شد و موضوعات شکل گرفت بنابر رویکرد محقق قالب های مختلفی به خود میگیرد.