ارتباطات و روابط عمومی

1) دربرگیری: بر روی تعداد زیادی از افراد جامعه تاثیری در زمان حال و آینده داشته باشد.

مثلا "عوارض خروج از کشور 10 درصد افزایش یافت" یا "شناسنامه کلیه ی اتباع کشور تعویض می شود.

2) شهرت: شامل اشخاص حقیقی و حقوقی می شود که به خاطر فعالیت ها و یا معروفیت شان در جامعه ی ملی و فرا ملی شناخته شده باشند. مرگ یک فرد عادی با درگذشت یک فرد مشهور ارزش خبری یکسان ندارد. مثلا: رئیس جمهور فردا به آلمان می رود.

 3) برخورد: اینگونه رویدادها حاوی برخورد، اختلاف، کشمکش و یا به صورت جسمانی و یا فکری و یا ایدئولوژیکی است.

مثلا - تظاهرات دانشجویی سراسر کره ی جنوبی را فرا گرفت= برخورد، اختلاف

- برخورد دو قطار ده ها کشته برجا گذاشت= فیزیکی

- رقابت احزاب سیاسی در آستانه انتخابات شدت گرفت= فکری

4) استثنا و نگفتنی ها: رویداد غیر عادی، عجیب یا نادر

مثال: هزاران قورباغه به روستاهای نهاودند حمله کردند.

تعداد فرزندان یک روستایی در ترکیه به 40 نفر رسید.

5) بزرگی و فراوانی: این ارزش خبری به آمار و اعداد مربوط است؛ هر چه تعداد یا مقدار زیادتر باشد، اهمیت این در ارزش خبری بیشتر میشود.

-70 نفر در برخورد دو اتوبوس مسافربری کشته شدند.

-دو میلیون تهرانی در تعطیلا آخر هفته از شهر خارج شدند.

6) مجاورت: رویدادهایی که ممکن است برای اهالی یک شهر خبر باشد ولی برای شهر دیگر ارزش خبری نداشته باشد.

-مجاورت معنوی: در کشور ما نیست ولی برای ما اهمیت دارد.

مجاورت جغرافیایی: از نظر جغرافیایی به ما نزدیک باشد.

جغرافیایی: بزرگترین سد خاورمیانه بر روی کارون احداث میشود.

معنوی: جان مسلمانان در صربستان در خطر است.

7) تازگی: زمان وقوع یا تازگی رویداد که به مطلب خبری ارزش ویژه ای می بخشد.

اگر خبر رویدادی به موقع انتشار نیابد، خواننده به منابع دیگر خبری روی خواهد آورد.

عناصر خبر

شناخت عناصر خبر به خبرنگار کمک میکند قبل از نگارش و تنظیم خبر از اطلاعاتی که در دست دارد به نحو موثری بهره بگیرد. عناصر و ارزش های خبری می تواند خبرنگار را در نوشتن و تنظیم خبر یاری دهد.

1.که؟ چه کسی؟ اینکه چه کسی یا کسانی در پیدایش رویداد خبر دخالت داشتند.

2.کجا؟ (محل وقوع رویداد) بیان محل وقوع رویداد

 3.کی؟ (زمان) زمان وقوع رویداد

4.چه؟ (چه اتفاقی افتاده است) موضوع خبر

5.چرا؟ برای اقناع بیشتر خبر علت رویداد برای روشن تر شدن خبر

6.چگونه؟ (چگونگی فرایند) جزئیات رویداد

تهیه و تنظیم خبر

شروع خبر: لید

پاراگراف یا بند اول خبر که خلاصه ی مهم ترین مطلب خبر است را لید می گویند که مخاطب را به خواندن ادامه ی مطلب جذب میکند.

انواع لید از نظر محتوا: 1) لید با محتوای زیاد: خبرنگاران تازه وارد از آن استفاده میکنند که به تمامی عناصر خبر پاسخ داده است.

2)لید بی محتوا: به عناصر خبر پاسخ نداده باشد.

3) لید مناسب: مهم ترین عناصر را در آن برجسته کنیم

انواع لید بر اساس موضوع:

1)لید یک موضوعی: بیان کردن یک موضوع مانند: شعله های آتش هنوز در البرز زبانه میکشد.

2) لید چند موضوعی: بیان چند موضوع باهم.

3) لید تشریحی: با استفاده از صفات و کلمات مناسب و توصیفی بر جنبه های عاطفی و احساسی نیز تاکیید کنیم.

مثال: در یک اقدام خداپسندانه اعضای بدن یک جوان، مبتلا به مرگ مغزی جان 5 انسان نیازمند را نجات داد.

4) لید سوالی: لیدی که برای تحریک مخاطب ایجاد شود.

مثال: اینستاگرام آزاد شد، تلگرام چه میشود؟

5) لید نقلی: قسمت مهم سخنان فرد مشهور در پاراگراف اول (لید) عینا آورده شود.

مثال: رئیس جمهور در جمع مردمان کرمانشاه گفت: ...

6) لید تمثیلی و ادبی: شروع این لید با ضرب المثل یا جملات ادبی که ارتباط مستقیم با خبر دارد.

مثال: هر که بامش بیش، برفش بیشتر: در این روزهای سرد زمستانی که ارتفاع برف در تهران به 70 سانتی متر رسیده، گرانی برف روبی به صورت مشکلی برای شهروندان تهرانی در آمده است.

7) لید مقایسه ای: در این لید اختلاف یا تشابه رویدادهایی و خبرهایی که به نوعی دارای وجوه مشترکی باشند، استفاده میشود.

مثال: در حالیکه هوای تهران با هوای بهاری روز های زمستان را میگذراند، شهر ها و روستاهای مازندران در پی بارش بیش از یک متر برف در محاصره قرار گرفتند.

تیتر:

مدخل و ورودی هر گزارش تیتر است. چکیده ی مهمترین مطلب خبر که دقیق و روشن بیان شده است.

مثال: شاه رفت.

باید با حداقل کلمات و حداکثر معنا باشد.

تیتر مانند قلابی است که خواننده را به دام خبر می اندازد و مخاطب با خواندن تیتر های مختلف و متفاوت جذب میشود و تیتر را بهتر است پس از تنظیم خبر نوشت.

سابقه ی خبر

اولین سوالی که مخاطب میکند در مورد سابقه ی خبر است. قبل از اینکه خبر بیاید گذشته ی آن چه بوده است؟!

در گذشته سابقه ی خبر در انتهای خبر می آمد. اما امروزه میتوان در هر جا که نیاز بود آورد. اما معمولا در انتهای خبر می آید. برخی مواقع در تیتر و لید (مقدمه ی خبر) هم از سابقه ی خبر استفاده میکنیم. مثال: زلزله ی سه ریشتری بار دیگر استانبول را لرزاند.

سبک های خبر نویسی:

1)سبک هرم وارونه

2) سبک تاریخی

3)سبک بازگشت به عقب

4)سبک تشریحی

5)سبک پایان شگفت انگیز

1.سبک هرم وارونه:

چکیده ی مهم ترین مطلب، رویداد در ابتدای خبر و کم ارزش ترین مطلب در انتهای آن قرار می گیرد و با توجه به میزان اهمیت از بالا به پایین تنظیم میشود.

در این چیدمان باید عناصر خبر و ارزش های خبری را در هرم وارونه در نظر بگیریم.

مزایای سبک هرم وارونه:

-مخاطب برای دریافت مهم ترین اطلاعات خبری زمان کمتری صرف میکند.

-مخاطب کمتر خسته میشود و حس کنجکاوی او زودتر ارضا میشود.

-کار تیتر زدن برای خبرنگار آسان میشود.

-از لحاظ تصحیح، تیتر نویسی و ماکت بندی (صفحه آرایی) کار را ساده میکند.

معایب هرم وارونه:

-اعمال نظر برای این سبک بیش تر از سایر سبک هاست.

-ممکن است خبر به طور جامع و کامل بیان نشود.

-چون خلاصه ی مهم ترین قسمت خبر در قسمت اول می آید، امکان تکرار آن در ادامه ی خبر مهم زیاد است.

2.سبک تاریخی:

شیوه ی تاریخی تنظیم خبر راحت ترین روش نگارش خبر به ویژه برای خبرنگار های مبتدی است. (توضیح اضافی به همان ترتیبی که اتفاق افتاده است.)

برای تنظیم خبر های رسمی و علمی، سینما، فرهنگی، اقتصادی استفاده میشود.

مزایای سبک تاریخی:

-اعمال نظر خبرنگار کمتر است. نمیتوان مطلبی را یک باره حذف کرد؛ زیرا سلسله مراتبی است. تنها مزیت فاقد اعمال نظر است.

معایب سبک تاریخی:

-به علت اینکه به ترتیب گفته میشود مخاطب زمان بیشتری صرف میکند و زود خسته میشود.

-مشکل دیگر، تیتر زدن است.

-از لحاظ تصحیح، تیترنویسی و ماکت بندی کار را مشکل میکند.

3.سبک تاریخی همراه لید:

ترکیبی از سبک هرم وارونه و سبک تاریخی ست. در تهیه خبر به صورت سبک تاریخی همراه با لید، ابتدا چکیده مهم ترین مطلب به صورت لید در پاراگراف اول خبر قرار می گیرد؛ سپس ماجرا یا رویداد به آن صورتی که اتفاق افتاده است به ترتیب زمان وقوع رویداد همانند سبک تاریخی، شرح داده میشود.

مثال: لید= قاتل فرش فروش 25 ساله ایرانی در کانزاس سیتی آمریکا به حبس ابد محکوم شد.

شرح ماجرا= ((فیلیپ مک)) در بهمن ماه 1367 به همراه دو جوان دیگر آمریکایی در یکی از بزرگراه های کانزاس سیتی راه را بر اتوموبیل...

4.سبک بازگشت به عقب:

در خبرهای کوتاه کاربرد دارد. مطالب از آخرین قسمت شروع و سپس سابقه و پیشینه ی آن مفصل تر نوشته میشود. این سبک هم ممکن است لید داشته باشد.

5.سبک تشریحی:

این شیوه کاربرد کمتری دارد و در خبرهای مورد اختلاف یا طولانی و بحث برانگیز استفاده میشود.

6.سبک پایان شگفت انگیز:

در این سبک نگارش خبر طوری تنظیم میشود که به پایان خوش تنظیم میشود؛ در واقع قفل خبر در انتهای خبر باز میشود.

این شیوه برای خبرهای کوتاه کاربرد دارد.

تولید محتوا: اولین قدم برای تولید محتوا مصاحبه است.

انواع مصاحبه:

1)مصاحبه خبری: هدف آن کسب اطلاعات دقیق از منابع خبر برای پوشش موضوع های خبری است.

2)مصاحبه فردی: هدف آن شناساندن عقاید و نظرات شخصی خاصی است.

مثال: معرفی رئیس سازمان استعداد های درخشان

3)مصاحبه گروهی: هدف آن آگاهی از نظرات و عقاید تعداد زیادی از افراد جامعه است.

دلایل عدم موفقیت یک مصاحبه ی خوب:

1)خبرنگار نسبت به موضوع تسلط نداشته باشد.

2)نسبت به سابقه ی موضوع مطالعه ی قبلی ندارد.

3)پرسش های مناسب را آماده نکرده است.

4)عدم شناخت طرف مصاحبه

5)نبود نظم در سوالات

6)ناتوانی در شناخت روش های مصاحبه

7)کمبود اعتماد به نفس خبرنگار

8)اعتماد بیش از حد به صحت اظهارات مصاحبه شوندگان

9)عدم دسترسی به اطلاعات اولیه

10)نگران بودن خبرنگار (داشتن اطلاعات و سواد کافی)

11)یکی از ایراد های یک خبرنگار داشتن روحیه ی کارمندی است.

12)نقش روابط عمومی ها در ایجاد کلیشه= خط فکری به شما ندهد.

13)بی علاقگی خبرنگاران به حرفه

14)وجود مشکلات در زندگی خبرنگار (طلبکار بودن)

15)نداشتن روحیه ی کنجکاوی

شاخص های خبرنگاری

1)عشق به کار خبری

2)مومن به رعایت اصول اخلاقی و تقوا

3)نداشتن خودبینی، غرور و تکبر (هر چه اطلاعات بیشتر باشد متواضع تر میشود)

4)ساده لوح و گزاف گویی، تندخویی، تعصب فکری و فخر فروشی برای یک خبرنگار خوب نیست.

5)داشتن توانایی های ارتباطی

6) داشتن حافظه ی بالا

توانایی های شخصیتی یک خبرنگار:

1.داشتن ذوق و استعداد نویسندگی

2.نداشتن دشواری در انتخاب کلمات و ساختن جملات

3.خصوصیت مهمی که یک خبرنگار باید داشته باشد، کنجکاوی، تیزبینی، و نکته سنج بودن است.

4.داشتن هوش بیشتر از هوشمندی افراد جامعه

5.توانایی جوشش با طبقات مختلف مردم

6.صبر و حوصله ی زیاد خیلی مهم است.

7.داشتن توانایی های جسمی و روانی برای تهیه ی خبر

8.قدرت تفکر سریع

نکات برجسته در خبر: در نوشتن خبر چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟

1.ساده نویسی را رعایت کنیم

2.به همان شیوه ای که سخن میگوییم بنویسیم. (محاوره ای)

3.هیچ نکته ی مهمی را در خبر از قلم نیندازیم.

4.پس از اتمام نوشتن متن از صحت مطالب اطمینان حاصل کنیم.

5.آیا سوژه اهمیت دارد که به آن بپردازیم.

6.به چه اطلاعاتی در مورد این پژوهش نیاز داریم.

7.چه بخشی از آن به زندگی مخاطب ارتباط دارد. (اما برای مردم خبر را میگوییم)

8.چه نکته ی قابل توجه یا غیر معمول یا تازه در آن وجود دارد.

9.در خبرهای منحصر به فرد به دنبال اطلاعات غیر معمول بگردیم. (همان ارزش استثنا)

در مصاحبه چه نکاتی را باید رعایت کرد؟

1.حتما یک خبرنگار به اطلاعات محلی و بومی آشناست.

2.دنبال راه های ارتباطی جدید هم باشیم.(ایمیل و ... آشنایی کامل با دنیای مجازی و رسانه)

3.زودتر از ساعت مقرر سرقرار باشیم.

4.تمام جوانب جلسه را مدنظر قرار دهیم.

5.به تبلیغات محیطی یا قبل و بعد از تولید و انتشار توجه داشته باشیم.

6.یک بار از زاویه ی مخالف به خبر و گزارش به آن فکر کنیم.

7.همیشه به خودمان بگوییم خبر دیگری نمانده است. نکته ی دیگری نمانده است. (گرفتن همه اطلاعات)

8.در مصاحبه پافشار اما مودب باشیم. (آنقدر بپرسیم و بپرسیم تا جواب بگیریم)

9.به حرکت مصاحبه و صورت مصاحبه شونده دقت کنید.

10.برای کار در خبر باید بار ها و بارها تمرین کنیم.

11.سوالاتی بپرسید که اگر مخاطب حضور داشت این سوال را میپرسید. (جای مخاطب قرار بگیرید.)

12.سوالات سربسته نپرسید.

13.سوالات دوپهلو هم نپرسید. (سوالات کوتاه و بجا)

14.مطلقا بحث و جدل با مصاحبه شونده نکنید.

15.فرضیه سازی هم نباید بکنید.

16.سوال پایانی را طوری مطرح کنیم که بحث جمع شود.

17.سوالات را جوری مطرح کنیم که هدایت کننده باشد.

18.خبر را بازنویسی کنید.

19.منبع اصلی را فراموش کنید و ساده بنویسید.

20.حتما حتما برای صحت مطلب منبع را پیدا کنیم و یا به آن رجوع کنیم.

 کتاب روزنامه نگاری نوین 

تالیف حسین قندی و نعیم بدیعی