ارتباطات و روابط عمومی

استناد، دلالت برسند قراردادن سخن يامتني پيشين دارد ونويسندگان اغلب براي برقراري ارتباط موضوعي ونيزاعتبار بخشيدن به اثر خود، مجبور به استفاده ازآن هستند. درحال حاضر، شيوه‌هاي مختلفي براي استنادبه‌کار می­رودکه برای مثال می‌­توان به شيوه­هایAPA،MLA ،  Turabian، Chicago  و Vancouver اشاره کرد. در واقع، سازمان‌های تحقيقاتی و دانشگاه­ها ممکن است از شيوه­های مختلفی برای استنادکردن به منابع اطلاعاتی استفاده نمايند. با وجود گوناگونی درشيوه­های استناد به منابع اطلاعاتی، آنها را می­توان به دو گروه عمدة برون­متنی و درون­متنی تقسيم کرد

در شيوة برون­متنی، سند مورد ارجاع در جايی خارج از متن- نظير پانويس، پايان فصل، يا انتهای متن- درج می­شود و در متن تنها نشانه يا نمادی که معمولاً عدد است، سند مورد نظر را مشخص می­کند. در زير نمونةيک استناد برون متنی نشان داده شده است که در آن علامت (1) دلالت براستناد به مأخذ شمار 1 در خارج از متن اصلی دارد:

"نتایج تحقیقات نشان می­دهد که 70 درصد از اعضای هیات علمی دانشگاه­های ایران از اینترنت برای ارتباطات علمی و فعالیت‌های تحقیقاتی استفاده می­نمایند (1)".

در شيوة درون­متنی، به جای آوردن عدد در متن، مشخصات کوتاهی از مأخذ معمولاً شامل نام­خانوادگی پديد­آورنده وتاريخ نشر سند مورد استناد آورده می­شود. در مثال زير، نمونةيک استناد درون­متنی نشان داده شده است:

"تحقیقات نشان می دهد که 70 درصد از اعضای هیات علمی دانشگاه­های ایران از اینترنت برای ارتباطات علمی و فعالیت­های تحقیقاتی استفاده مي‌نمایند (وزیری پور، 1381)".

مزيت استناد درون­متنی نسبت به استناد برون­متنی اين است که خواننده در هنگام مطالعة يک اثر مي‌تواند سند مورد استناد نويسنده را شناسايی کرده و احتمالاً آن را ارزيابی نمايد و به اين ترتيب، حتی بدون نياز به مراجعه به فهرست مآخذ، ارتباط مفهومی ميان اثر مورد مطالعه و آثار مورد استناد در متن را برقرار سازد. از اين رو، در حال حاضر شيوة استناد درون­متنی در بسياری از مجلات علمی دنيا مورد استفاده قرار می‌گيرد و اغلب محققان نيز از آن برای استناد به منابع اطلاعاتی استفاده می‌کنند.  با اين وجود، اين شيوه در زبان فارسی دارای محدوديت­های خاص خود است. زيرا  اگر قرار باشد نام مولفان فرنگی،در متن اصلی به همان زبان آورده شود، حضور مکرّر کلمات فرنگی در متن فارسی چندان زيبا نيست، برای مثال، (Smith, 2003). از اين رو، اغلب توصيه می‌شود در متون فارسی نام مولفان خارجی به فارسی آوانويسی شود. البته، اين سياست خود باعث می‌شود که خواننده مجبور شود نام فارسی را در ذهن خود به فرنگی برگرداند و سپس در فهرست مآخذ به جست و جوی آن بپردازد، برای مثال، خواننده برای ردگيری استناد (واگان، 2004) درمتن اصلی بايد به دنبال نام فرنگی "Vaughan" درفهرست مآخذ باشد.ازسوی ديگر، آوا نگاری بسياری از نام‌ها مورد اختلاف است)نظير نام فرنگی (Thelwall. به هرحال، آنچه امروزه در اغلب مجلات علمی-پژوهشی به منظور رفع اين مشکل مورد توجه قرار گرفته است، آوانويسی نام مولفان فرنگی درمتن اصلی و آوردن معادل نام فارسی آنها در پانويس همان صفحات است تا خواننده بتواند نام فارسی را در فهرست مآخذ شناسايی نمايد. بنا بر اين، پيشنهاد می‌گردد، از شيوه فوق پيروی شود.

از اين رو، با توجه به اهميت هماهنگی و يکنواختی در شيوة استناد در پروژه‌ها و طرح‌های تحقيقاتی، پيشنهاد می‌گردد برای تدوين شناسنامه و گزارش نهايی پروژه‌ها و طرح تحقيقاتی در سازمان تحقيقات و آموزش کشاورزی از شيوة درون‌متنی استفاده شود. همچنين، از بين شيوه‌های رايج درون‌متنی، پيشنهاد می‌گردد که  از شيوة APA[1] که از اهميت و رواج بيشتری در نشر آثار تخصصی به ويژه در مجلات علمی برخوردار است، استفاده شود. در بخش‌های آتی شيوة  استفاده و درج ارجاعات در متن، استناد به منابع اطلاعاتی چاپی و استناد به منابع اطلاعاتی الکترونيکی در سه بخش جداگانه مورد بحث قرار خواهد گرفت.

الف. شيوة ارجاعات در متن:

در شيوة APA، نحوة درج ارجاعات در متن در زير شرح داده شده است. به طورکلی، در آوردن ارجاعات در متن اصلی اثر بايدنام‌خانوادگی صاحب اثروسال انتشار منبع درداخل پرانتز آورده شوند:

1.   ارجاع درون متنی به يک اثر دارای يک مولف :

            نمونه یک ارجاع درون متنی لاتین با یک مولف

Results of a study on design of pest management information system (Walker, 2000)…

    نمونه یک ارجاع درون متنی فارسی با یک مولف

نتایج یک مطالعه در زمینه طراحی نظام اطلاعاتی مدیریت آفات (والکر، 2000) …

در مطالعه انجام شده درباره شاخص های توسعه پایدار کشاورزی در ایران (محمدی، 1382)...

البته  اين نوع ارجاع  به صورت ديگری نيز در متون علمی درج  می­شود که در زير نشان داده شده است. در اين نوع ارجاع، نام صاحب اثر مورد استناد به صورت صريح در متن اصلی آورده می­شود و بعد از آن سال انتشار اثر در داخل پرانتز آورده می­شود:

Walker (2000) designed a pest management information system…

والکر (2000)   یک نظام  اطلاعاتی مدیریت آفات را طراحی کرد...

محمدی (1382) در مطالعه­ای دربارة شاخص­های توسعة پایدار کشاورزی در ایران نشان داد که ...

2. ارجاع درون متنی به يک اثر دارای دو  يا سه مولف:

تمامی موارد ذکر شده در مورد ارجاع درون‌متنی به يک اثر دارای دو يا سه مولف، با ارجاع درون متنی به يک اثر دارای يک مولف که در بالا به آن اشاره شد، يکسان است. تنها تفاوت ميان آنها اين است که در ارجاع درون‌متنی به يک اثر دارای دو يا سه مولف بايد نام­خانوادگی مولفان به صورت زير ازيکديگر جدا شوند. ارجاع دارای دو مولف لاتين را با "&" و دو مولف فارسی را با "و" از يکديگر جدا مي نمايند:

(Joreskog & Sorbom, 1989)

(اسمیت و جانسون، 1994) یا (تقی زاده و رشیدی، 1383)

ارجاع بيش از دو مولف را بايد به صورت زير در متن اصلی درج کرد:

(Wasserstein, Zappulla and Rosen, 2004)

(ماری، سانتاز و روسو، 2000)

(فتاحی، حسینی و کاظمی، 1380)

همان طوری که قبلا گفته شد، نوع ديگری از ارجاعات وجود دارد که نام صاحب اثر مورد استناد به صورت صريح در متن اصلی آورده می‌شود و بعد از آن سال انتشار اثر در داخل پرانتز درج می­شود:

Joreskog & Sorbom (1989) found that …

اسمیت و جانسون (1994)  در مطالعه خود نشان دادند که صادرات محصولات کشاورزی ...

تقی زاده و رشیدی (1383) از طریق نمونه­گیری از خاک‌های زراعی  ...

Wasserstein, Zappulla and Rosen (2004) showed that …

نتایج تحقیق ماری، سانتاز و روسو (2000) نشان داد که آفات گندم ...

فتاحی، حسینی و کاظمی (1380) با ارسال پرسشنامه به اعضای هیات علمی  ...

3. ارجاع درون متنی به يک اثر دارای بيش از سه مولف:

در صورتی که اثر مورد استناد دارای بيش از سه مولف باشد، در درج ارجاعات درون­متنی بعد از نام خانوادگی مولف اول برای متون فارسی از عبارت "و ديگران" و برای متون لاتين از عبارت   "et al."استفاده می‌شود و بعد از آن تاريخ انتشار منبع مورد استناد به صورت زير ذکر می­گردد:

(Wilkinson et al., 2000)

Smith et al. (1994) found that…

(ویلکینسون و دیگران، 2000)

اسمیت و دیگران (1994)  در مطالعه خود بر روی آفات گیاهی نشان دادند که ...

تقوی و دیگران (1381) نشان دادند که  کشاورزان در استان خراسان ...

4. ارجاع درون متنی به يک اثر متعلق به يک انجمن، سازمان، نهاد دولتی و غيره:

اين سئوال اغلب مطرح می‌شود که در صورتی که منبع مورد استناد دارای مولف مشخصی نباشد و در واقع توليد کننده اثر يک سازمان، نهاد، انجمن و از اين قبيل باشد، چگونه بايد ارجاعات را در متن اصلی يک اثر درج کرد.  به طور کلی، در چنين مواقعی بعد از آوردن اختصار نام يک سازمان، نهاد يا موسسه دولتی يا خصوصی، سال انتشار منبع مورد استناد به صورت زير ذکر می‌گردد:

   (FAO, 1999) یا  (UNESCO, 2004) 

Recent study by FAO (1999) showed that…

(فائو، 1999) یا (یونسکو، 2004)

گزارش فائو (1999) حاکی از رشد بخش کشاورزی در کشورهای در حال توسعه دارد...

     در صورتی که نام سازمان يا نهادی دارای اختصار شناخته شده و رايجی نيست، می­توان بعد از نام کامل آن، سال انتشار اثر مورد استناد را به صورت زير درج کرد:

(National Institute of Mental Health, 1999)

 (کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، 1383)

5. ارجاع درون متنی به يک اثر بدون مولف:

در صورتی که اثر مورد استناد بدون مولف باشد، دو يا سه کلمه از عنوان اثر با حروف بزرگ  آورده می‌شود وپس ازآن سال انتشار اثربه صورت زير درج مي‌گردد.عناوين لاتين آوانویسی شده بايد در پانويس درج شوند.

‌ (College Bound Seniors (1979)                                                                     یا (Study Finds, 1982)

)شاخص‌های توسعه پايدار  کشاورزی، 1383(

ب. شيوه درج استنادها به منابع چاپی در فهرست مآخذ:

درآوردن استنادها دربخش فهرست مآخذ يافهرست منابع درشيوة APA بايدبه‌چند‌نکته‌کلی توجه کرد.

- کليه استنادها بايد به صورت الفبايی نام مولف در بخش فهرست مآخذ مرتب شوند؛

- لزومی به درج شماره رديف در ابتدای مآخذ نمی­باشد؛

- در صورتی که يک استناد فضايی بيش از يک سطر را به خود اختصاص دهد، سطرهای بعدی بايد دارای تورفتگی به اندازه چهار فاصله (Space) باشند؛

- عنوان يک مجله، کتاب، کنفرانس يا منبع ديگر بايد به صورت ايرانيک آورده شوند؛

- لزومی به تغيير اندازه يا ايرانيک کردن عنوان مقالات يا عنوان يک فصل از کتاب نمی باشد؛

- در استناد به منابع دارای مولف، ابتدا نام‌خانوادگی مولف به صورت کامل و سپس حرف اول نام کوچک آنها آورده می‌شود (برای مثال Thelwall, M.).

- در درج عنوان منابع لاتين مورد استناد، حرف اول آنها بايد به صورت بزرگ (Capital) نوشته شوند.

در مثال زير، سه استناد مبتنی بر شيوه APA  از بخش فهرست مآخذ يک مقاله منتشر شده در يک مجله علمی آورده شده است. عناصر استنادی مندرج در اولين مأخذ برای درک بهتر جزئيات مشخص شده‌اند:

       شماره‌صفحه   جلدوشماره       نام منبع (مجله)                   عنوان مقاله                       سال انتشار        نام­خانوادگی و نام مولفان

Adamic, L., & Adar, E. (2003). Friends and neighbors on the Web, Social Networks, 25(3), 211-230.

Adamic, L.A. & Huberman, B.A. (2001). The Web’s hidden order. Communications of the ACM,
44(9), 55-59.             

Aguillo, I.F. (1998). STM information on the Web and the development of new Internet R&D                 databases and indicators. Online Information 98: Proceedings. Learned Information,
     1998. 239-243.                  

1.   استناد به مقالات مجلات :

 شايان ذکر است در استناد به منابع لاتين ،پس از ذكر نام خانوادگي تنها بايد حرف اول نام کوچک مولفان درج گردد، نظير Klimoski, R. که در آن حرف R از ابتدای نام Robert گرفته شده است. اما در استناد به منابع فارسی نام کوچک مولفان را بايد به صورت کامل ذکر کرد (نظير، محمدی، حسين). همچنين، بايد توجه داشت‌که شماره انتشار مجله(Number)درداخل پرانتز و شماره‌ سال ‌يا جلد مجله (Volume Number) قبل از پرانتز درج می‌گردد. در زير، نحوه درج اطلاعات يک مقاله منتشر شده در شماره 12 سال 8 يک مجله نشان داده شده است.

                                                                   شماره   جلد

(12) 8       

 به طور کلی، در شيوة درج استنادها به مقالات مجلات، عناصر اطلاعاتی زير را بايد به ترتيب ذيل  ذکر کرد.

نام خانوادگی، نام مولف. (سال انتشار مقاله). عنوان مقاله. نام مجله، جلد یا سال (شماره)، شمارة صفحه مقاله.

         شماره‌صفحه  جلدوشماره     نام منبع (مجله)                     عنوان مقاله                     سال انتشار       نام خانوادگی و نام مولفان

Adamic, L., & Adar, E. (2003). Friends and neighbors on the Web, Social Networks, 25(3), 211-230.

·        استناد به مقالات مجلات دارای يک مولف:

صفاری، مهری. (1381).  اثر روش‌هاي متفاوت شخم بر عملكرد و اجزاء عملكرد ارقام آفتابگردان. فصلنامه  پژوهش و سازندگی، 57 (3-4)، ص 30-38.

Klimoski, R. (1993). The ADA and the hiring process in organizations. Consulting Psychology

Journal: Practice and Research, 45(2), 10-36.

·        استناد به مقالات مجلات دارای دو مولف:

شريعتی، منصوره و آسمانه، طهماسب. (1381).  بررسي تاثير تيمارهاي مختلف بر شكستن خواب بذر گياه بومادران.  فصلنامه  پژوهش و سازندگی، 57 (3-4)، ص 3-7.

Clapp, R. B. & Hornberger, G.M. (1978) Empirical equations for soil hydraulic properties. Water Resource  Research, 14 (3), 601–604

·        استناد به مقالات مجلات دارای بيش از دو مولف (تا پنج مولف):

آقابيگی، فاطمه، ترمه، فريدون و اميری، ندا. (1381).  معرفي دانه رستهاي علف‌هاي هرز مهم استان‌هاي گيلان، مازندران و گلستان و كليد شناسايي آنها.   فصلنامه  پژوهش و سازندگی، 57 (3-4)، ص 9-12.

Saywitz, K. J., Mannarion, A. P., Berliner, L., & Cohen, J. A. (2000). Treatment for sexually abused children and adolescents. American Psychologist, 55, 1040-1049.                             

نکته: در صورتی که مقا‌له‌ای دارای بيش از 5 نويسنده باشد، نام‌خانوداگی و نام آنها ( تمامی5 مولف) درج می‌گردد و بعد از آن برای منابع فارسی و لاتين به صورت زير عمل می‌شود:

قارونی، منوچهر؛ يزدی، تقی؛ ناظم زاده، حسين؛ حائريان، سعيد؛ مقدم، هادی؛ همدانی، حميد و ديگران. (1365)...

Roeder, K., Howdeshell, J., Fulton, L., Lochhead, M., Craig, K., Peterson, R., et.al. (1967).

·        استناد به مقالات مجلات بدون مولف:

 با وجود اينکه اغلب مقالات علمی دارای مولف مشخصی هستند، اما در برخی از موارد ممکن است با مقالاتی مواجه شويم که نام پديدآورنده اصلی آنها مشخص نباشد. در اين صورت عنوان مقاله در ابتدای استناد درج شده و بعد از آن، سال انتشار منبع آورده می‌شود. نمونة يک استناد به يک مقاله بدون مولف در زير نشان داده شده است.

Countering the negative impact of intercell flow in cellular manufacturing. (1991). Journal of

    Operations Management, 10 (1), 92-118.

2.   استناد به مجموعه مقالات چاپ شده کنفرانس‌ها:

 درشيوه استناد به مجموعه مقالات کنفرانس‌ها، عناصر اطلاعاتی زير را بايد مورد توجه قرار داد:

نام خانوادگی، نام مولف. (سال انتشار مجموعه مقاله). عنوان مقاله. نام کنفرانس، روز، ماه و سال، تاریخ برگزاری کنفرانس، نام شهر، کشور برگزار کننده کنفرانس، شماره صفحه.

                                                                                عنوان مقاله                                                سال انتشار     نام مولف

Kousha, K. (2004). The Relationship between Scholarly Publishing and the Counts of

    Academic Inlinks to Iranian University Web Sites: Exploring Academic Link Creation

    Motivations. In  Proceedings of International Workshop on Webometrics, Informetrics and

    Scientometrics, March 2-5, 2004, Roorkee: Indian Institute of Technology, India, 136-149.  

                 شماره صفحه   کشور                       شهر/محل کنفرانس                        تاریخ برگزاری کنفراس  

3.   استناد به کتاب :

به طور کلی در شيوه استناد به کتاب، عناصر اطلاعاتی زير را بايد درج کرد.

نام خانوادگی، نام پدیدآورنده کتاب/ ویراستار. (سال انتشارکتاب). عنوان کتاب. محل نشر: ناشر.

شايان ذکر است در خصوص کتاب های دارای دو يا چند مولف و نيز کتاب­های بدون مولف، بايدنظير استناد به مقالات مجلات که قبلاً به آن اشاره شده، عمل کرد.

                                                    عنوان کتاب                                             سال انتشار        نام خانوادگی، نام مولفان کتاب

Restoring Our Competitive Edge: Competing through Manufacturing,   Hayes, R.H. & Wheelwright, S.C. (1984)

New York: John Wiley & Sons.

                                                                                                                               ناشر                    محل نشر

 کوشا، کيوان. (1381). ابزارهای کاوش اينترنت: اصول، مهارت‌ها و امکانات جستجو در وب. تهران: نشر کتابدار.

·        استناد به کتاب با پديدآورنده سازماني:

در مورد کتاب‌هايی که پديدآورنده اصلی آنها يک سازمان يا نهاد و از اين قبيل مي‌باشند،  بايد نام آنها در ابتدای استناد آورده شود:

                           ناشر           محل نشر                  عنوان کتاب                             نام سازمان به عنوان پدیدآورنده کتاب

Institute of Financial Education. (1982). Managing personal funds. Chicago:  Midwestern.

شرکت سهامی دارو پخش. دارونامه. تهران: 1364.

• استناد به مجموعه مقالات/فصلی از کتاب:

کليه اصول استناد به مجموعه مقالات يا فصلی از کتاب مشابه استناد به کتاب است، با اين تفاوت که عنوان مقاله يا فصل مورد نظر از کتاب و نام ويراستار مجموعه مقالات (در صورت داشتن ويراستار) نيز بايد به عناصر استنادی افزوده شوند:

                              نام مجموعه مقالات                         نام ویراستار                  نام مقاله/فصل        سال انتشار  نام مولف اثر

Ramirez, L. (1996). Mexican Americans. In  P. A. Minarik (Eds.), Culture and nursing care: A pocket

    guide (pp. 203-221). San Francisco: USCF Nursing Press.

                                          ناشر                      محل نشر           شماره صفحه

·        استناد به کتاب بدون نويسنده:

در صورتی‌که کتابی دارای‌نويسنده مشخصی نباشد، عنوان کتاب در ابتدای استناد درج می‌گردد:

                    عنوان کتاب

اطلس تشریح بدن انسان. تهران: شرکت جغرافیایی و کارتوگرافی ایران، 1365.

نکته: در صورتي که کتابي داراي مولف نباشد اما ويرايشگر داشته باشد، نام ويرايشگر در ابتداي استناد درج مي‌شود.

·        استناد به کتاب ترجمه شده:

در صورتي که کتاب ترجمه شده داراي نويسنده مشخصي باشد، ابتدا نام نويسنده اصلي کتاب آورده مي‌شود و ساير عناصر استنادي به صورت زير درج مي‌گردند:

نام مولف اصلي سال‌نشر         عنوان کتاب                   نام مترجمان کتاب            محل نشر           ناشر

پائو، ميراندالي. (1378). مفاهيم بازيابي اطلاعات. ترجمه اسداله آزاد و رحمت اله فتاحي، مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد.

4.    استناد به طرح تحقيقاتي اجرا شده (گزارشات نهايي):

به‌طورکلي، درشيوه استناد به‌گزارشات‌طرح‌هاي‌تحقيقاتي، عناصراطلاعاتي زير را بايد به ترتيب در استناد ذکر کرد:

نام خانوادگي، نام مجري طرح. (سال انتشار گزارش نهايي طرح). عنوان طرح تحقيقاتي. محل انجام طرح: سازمان مجري طرح، کد طرح (در صورت موجود بودن)

محسني، حميد. (1377).  طرح تعيين مجلات هسته معاونت آموزش و تحقيقات. تهران: معاونت  آموزش و تحقيقات وزارت جهاد سازندگي، 01-1400000000-77.

5.   استناد به پايان‌نامه‌هاي دانشگاهي:

    درشيوه استناد به پايان‌نامه‌هاي دانشگاهي بايدعناصر اطلاعاتي زيررا به ترتيب در استناد درج‌کرد:

نام خانوادگي، نام تهيه کننده پايان‌نامه. (سال خاتمه). عنوان پایان‌نامه. مقطع تحصیلی، نام دانشکده/دانشگاه.

ملک‌زاده، محمد رضا. (1377). بررسي بيولولژي ميتوز برگ مركبات و شناسايي دشمنان طبيعي آن در استان خوزستان. پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد، دانشگاه شهيد چمران اهواز.

 Crow, G. K. (1988). Toward a theory of therapeutic syncretism: The Southeast Asian experience. Doctoral

      dissertation, University of Utah. 

ج. شيوه درج استناد به منابع الکترونيکی در فهرست مآخذ:

اينکه منابع اطلاعاتی الکترونيکی به ويژه در محيط وب تا چه ميزان بر روی ارتباطات علمی اثرگذاشته‌اند، موضوع تحقيقات جاری در حوزه اطلاع‌رسانی به شمار می‌آيد. به طور کلی، يافته‌های تحقيقات جاری نشان می‌دهد که در برخی از حوزه‌های علمی، منابع اطلاعاتی موجود در اينترنت به صورت گسترده‌ای نظير منابع چاپی برای دسترسی به يافته‌های علمی و تحقيقاتی مورد استفاده قرار می‌گيرند. سهولت دسترسی از راه دور، منحصربفرد بودن برخی از منابع اطلاعاتی علمی و امکان جستجوی کارآمد اطلاعات از جمله ارزش‌های افزوده منابع اطلاعاتی علمی در اينترنت هستند، که بر روی ارتباطات علمی محققان اثر گذاشته است.

مجلات علمی الکترونيکی تمام متن به عنوان بستری جهانی برای ارتباطات علمی و نيز به عنوان پايگاهی برای انتشار دستاوردهای علمی و پژوهشی در محيط اينترنت مطرح می‌باشند.  هم اينک، بخش قابل توجهی از انتشارات و يافته‌های علمی" تنها" در مجلات الکترونيکی تمام متن داوری شده ظاهر می‌گردند. هم اکنون از 8700 مجله علمی نمايه شده در پايگاه  ISI ، حدود 200 عنوان را مجلات الکترونيکی تمام متن داوری شده تشکيل می‌دهند که تنها در قالب الکترونيکی و از طريق اينترنت قابل دسترس می‌باشند.  به علاوه تقريباً 95 درصد مجلات چاپی علمی دنيا دارای وب سايت  مستقل هستند و امکان دسترسی به مقالات آنها حتی ماه‌ها قبل از انتشار به صورت چاپی وجود دارد.  بررسی‌ها نشان می‌دهد که  در حال حاضر، بيش از 1400 مجله الکترونيکی تمام متن با کيفيت علمی بالا در حوزه‌های مختلف وجود دارند. رشد و گسترش مجلات الکترونيکی علمی تمام متن در محيط اينترنت را می‌توان به عنوان نشانه‌ای در زمينه تکامل الگوهای انتشاريافته‌های پژوهشی به منظور جذب مشارکت علمی مولفان و محققان به شمار آورد. در برخی از حوزه‌های علمی نظير کامپيوتر و فيزيک محيط وب اولين انتخاب  محققان برای دسترسی به يافته‌های تحقيقات جاری حتی قبل از انتشار در مجلات چاپی محسوب می‌شود. به علاوه، اخيراً شواهدی قوی مبتنی براينکه مجلات الکترونيکی علمی تمام متن و مجلات علمی چاپی اثرگذاری استنادی يکسانی دارند، بدست آمده است.

تقريباً اين موضوع مورد قبول همگان است که استفاده از اينترنت می‌تواند نقش مهمی در انجام تحقيقات داشته باشد و اين موضوع در مورد حوزه کشاورزی و علوم وابسته نيز صادق است. از اين رو، امروزه تمايل بسياری از سوی محققان برای مورد استناد قرار دادن منابع اطلاعاتی علمی در اينترنت وجود دارد و همين امر باعث شده است تا الگوهای استنادی جديدی برای استناد به اين گونه منابع تدوين شود. در اين بخش با توجه به اصول کلی مطرح شده درباره استناد به منابع اطلاعاتی چاپی، عناصری که بايد در استناد به منابع اينترنتي مبتني بر شيوه APA در نظر گرفته شوند، آورده شده است.

به طور کلي کليه اصول استناد به منابع اينترنتي نظير منابع چاپي است با اين تفاوت که بايد دو نکته مهم را نيز در هنگام درج استنادها در بخش فهرست مآخذ آثار علمي مورد توجه قرار داد:

·  آوردن نشاني اينترنتي مقاله، کتاب، گزارش تحقيقاتي و غيره در استنادهاي اينترنتي ضروري است.

·  تاريخ دسترسي (يا مشاهده) مقاله، کتاب، گزارش تحقيقاتي و غيره در اينترنت را بايد در هنگام درج استناد به منابع اينترنتي ذکر کرد.

1.   استناد به مقالات مجلات الکترونيکي (بدون نمونه چاپي):

عناصراستنادي که بايد در هنگام استناد به مقالات مجلات قابل دسترس از طريق اينترنت  درج شوند، در زير آورده شده است. همان طوري که مشاهده مي‌شود نشاني اينترنتي مقاله و تاريخ مشاهده مقاله به عنوان عناصر استنادي جديدي مطرح هستند که در شيوة استناد به مقالات چاپي وجود ندارند. در اين ميان، به دليل اينکه اغلب مجلاتي که تنها در قالب الکترونيکي منتشر مي‌شوند، داراي شماره صفحه نمي‌باشند، امکان درج شماره صفحه براي اين نوع از مجلات وجود ندارد.

نام خانوادگي، نام مولف. (سال انتشار مقاله). عنوان مقاله. نام مجله، شماره جلد (شماره مجله). نشاني اينترنتي، تاريخ دسترسي روز، ماه و سال

                            عنوان مقاله            تاريخ انتشار                                          نام مولفان مقاله

            Rudner, L. M., Gellmann, J. S. & Miller-Whitehead, M. (2002). Who is reading on-line

education journals? Why? And what are they reading? D-Lib Magazine, 9(12). Available: http://www.dlib.org/dlib/december02/rudner/12rudner.html/, accessed 18 December, 2002. 

             روز، ماه و سال  دسترسي به مقاله                                           نشاني اينترنتي مقاله

               نام مجله

                                       شماره جلد (شماره مجله)

کوشا، کيوان. (1382). مقايسه ابزارهاي کاوش اينترنت با واسط جستجوي فارسي. مجله الکترونيکي کتابدار. 1(3)نشاني دسترسي: http://www.ketabdar.org/magazine/detailarticle.asp?number=25 ، 3 اسفند 1383.

2.   استناد به مقالات مجلات الکترونيکي داراي نمونه چاپي:

امروزه بسياري از مجلات چاپي، به اهميت داشتن سايت وب مستقل به منظور سهولت دسترسي به اطلاعات توسط مخاطبان خود پي برده‌اند. از اين رو، هم اينک اغلب مجلات چاپي داراي وب سايت نيز مي‌باشند. نحوه استناد به مقالات اينگونه مجلات، مشابه مجلات تمام الکترونيکي است که در بالا به آن اشاره شد. اما اين نکته قابل ذکر است که در استناد به مقالات مجلات الکترونيکي که داراي نمونه چاپي هستند، بايد شماره صفحه مقالات نيز ذکر شود؛ زيرا اينگونه مجلات در واقع نمونه الکترونيکي نسخه چاپي خود را در دسترس قرار مي‌دهند.

نام خانوادگي، نام مولف. (سال انتشار مقاله). عنوان مقاله. نام مجله، شماره جلد (شماره مجله). شماره صفحه مقاله، نشاني اينترنتي، تاريخ دسترسي روز، ماه و سال.

              عنوان مقاله                                            سال انتشار                 نام مولفان مقاله

Vanden, G., Knapp, S., & Doe, J. (2001). Role of reference elements in the selection of resources by psychology undergraduates. Journal of Bibliographic Research, 5(4), 117-123.           

        Available: http://jbr.org/articles.html/, accessed 13 October, 2001.

            شماره صفحه    نام مجله         تاريخ دسترسي                              نشاني دسترسي

3.   استناد به کتاب‌هاي الکترونيکي:

تقريباً کليه قواعد استناد به کتاب‌هاي الکترونيکي نظير کتاب‌هاي چاپي است (قبلاً به آن اشاره شده است، نظير نحوه درج عنوان، تاريخ نشر، محل نشر، ناشر و غيره)؛ اما در اين ميان ذکر نشاني اينترنتي و تاريخ دسترسي به کتاب الکترونيکي ضروري است. عناصري که بايد در استناد به کتاب‌هاي الکترونيکي در اينترنت مورد توجه قرار گيرند، در زير نشان داده شده است:

نام خانوادگي، نام پديدآورنده کتاب/ ويراستار. (سال انتشارکتاب). عنوان کتاب. محل نشر: ناشر. نشاني اينترنتي،

   تاريخ دسترسي روز، ماه و سال

             ناشر   محل نشر                    عنوان کتاب                        سال انتشار      نام مولف کتاب

Geissler, E. M.  (1998). Pocket guide to cultural assessment, MO: Mosby.

            Available: http://jbr.org/articles.html/, accessed 1 February, 2001

                                                  تاريخ دسترسي                                             نشاني دسترسي

4.   استناد به مجموعه مقالات الکترونيکي:

عناصري که بايد در استناد به مقالات منتشر شده در مجموعه مقالات کنفرانس‌هاي قابل دسترس از طريق اينترنت مورد توجه قرار گيرند، در زير نشان داده شده است:

نام خانوادگي، نام مولف. (سال انتشار مجموعه مقاله). عنوان مقاله. نام کنفرانس، روز، ماه و سال تاريخ برگزاري کنفرانس، نام‌شهر، کشوربرگزارکننده کنفرانس، شماره‌صفحه (درصورت موجود بودن).نشاني‌اينترنتي، تاريخ دسترسي روز، ماه و سال

                                                                     عنوان مقاله                                 سال انتشار             نام مولفان مقاله

Liu, B., Ma, Y. & Yu, P.S. (2001). Discovering unexpected information from your

 competitors’ web sites, Proceedings of the 7^th ACM SIGKDD International Conferenc     

 on Knowledge Discovery and Data Mining, Aug. 26-29, 2001, San Francisco, U.S.A.,         Available http://www.cs.buffalo.edu/~sbraynov/seminar/unexpected_information.pdf/,

      accessed 1 February, 2001.

                       عنوان کنفرانس             نشاني دسترسي                                  تاريخ دسترسي

محل برگزاري کنفرانس(شهر،کشور)                    تاريخ برگزاري کنفرانس (روز، ماه و سال)

5 . استناد به پايان‌نامه‌هاي دانشگاهي:

عناصري که بايد در استناد به پايان نامه هاي دانشگاهي قابل دسترس از طريق اينترنت مورد توجه قرار گيرند، در زير نشان داده شده است:

نام خانوادگي، نام تهيه کننده پايان نامه. (سال خاتمه). عنوان پايان نامه. مقطع تحصيلي، نام دانشکده/دانشگاه. نشاني اينترنتي، تاريخ دسترسي روز، ماه و سال.

Björneborn, L. (2003). Small-world link structures across an academic web space: a library

 and information science approach. PhD Thesis. Royal School of Library and

     Information Science, Copenhagen, Denmark.

  Available: www.db.dk/lb/phd/phd-thesis-ch8-conclusion.pdf/, accessed 12 March 2005.